ඒඩ්ස් මාරාන්තිකයි!

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මගින් දෙසැම්බර්  පලවනදා ලෝක ඒඩ්ස් දිනය ලෙස නම් කොට තිබෙනවා. මෙවර ලෝක ඒඩ්ස් දින තේමාව වුයේ “Right to Health” යන්නයි. මෙමගී ලොව පුරා වාසය කරන මිලියන 36.7 වැනි HIV ආසාදිත පුද්ගලයින් මෙන්ම අසාදනයට ලක්විනේ අවදානමට ලක්ව ඇති පුද්ගලයින්ගේ ජීවන තත්වය ඉහල නංවා ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අරමුණු සාක්ෂාත් කරගැනීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.

එයට සමගාමීව මෙවර  ශ්‍රී ලංකාවේ ඒඩ්ස් දින තේමාව වූයේ ‘මවගෙන් දරුවාට ඒඩ්ස් සම්ප්‍රේෂණය වලක්වමු – Elimination of mother to child transmission of HIV’ යන්නයි. ඒ අනුව රජය මගින් දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් රාශියක්ම දිවයින පුරාම සංවිධානය කොට තිබුණා. වර්ෂ 2025 වනවිට ශ්‍රී ලංකාවෙන්  මවගෙන් දරුවාට ඒඩ්ස් සම්ප්‍රේෂණය තුරන් කරලීමට සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය බලාපොරොත්තු වෙනවා.

 

ඒඩ්ස් රෝගයේ ඉතිහාසය

මීට අවුරුදු 30කට පමණ පෙර HIV(  https://en.wikipedia.org/wiki/HIV ) වෛරසය ලොව පුරා වසංගතයක් ලෙස පැතිරෙන්න පටන් ගත්තා. සැමගේ විශ්වාසය වන්නේ 1920දි පමණ කොන්ගෝ ජනරජයෙන් මෙය පැතිර යාම ආරම්භ වූ වගයි. චිම්පන්සින්ගෙන් මෙය මිනිස් වර්ගයාට බොවූ බවට සාක්ෂි තියෙනවා. නමුත් 1980 පමණ වනතුරු මෙය මිනිසාට ආසාදනය වි ඇති බව සොයාගැනීමට නොහැකිවූයේ රෝග ලක්ෂණ පහසුවෙන් හදුනා ගැනීමට නොහැකි නිසාය.කෙසේ හෝ ඒඩ්ස් 1980 වනවිට උතුරු ඇමෙරිකාව,දකුණු ඇමරිකාව, යුරෝපය,අප්‍රිකාව හා ඕස්ට්‍රේලියාව  ආක්‍රමණය කරලා අවසන්. ඒ වනවිට 100,000 හා 300,000 අතර පිරිසක් ආසාදනයට ලක්වී තිබුණා.වර්ෂ 2016 වනවිට මිලියන 18.2 පමණ පිරිසක් ආසාදිතයන් වාර්තා වුයේ දරුවන් 910 000ද ඇතුලත්වයි.

 

එච්.අයි.වී. ලෙස හදුන්වන්නේ කුමක්ද?

ඒඩ්ස් ඇති කරන රෝගය හදුන්වන්නේ  එච්.අයි.වී. නමින්. ඉංග්‍රීසි බසින්  මෙය Human Immuno deficiency Virus නමිනුත්,සිංහල බසින් මානව ප්‍රතිශක්ති ඌනතා වයිරසය නමිනුත් හදුන්වනවා. ඉතා කුඩා වයිරසයක් වන මෙය බලාගන්න පුළුවන් ඉලෙක්ට්‍රොන අන්වීක්ෂයකින් විතරයි.

 

ඒඩ්ස් හැදෙන්නේ කොහොමද?

මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට කලින් කිව වයිරසය ඇතුළු වුනොත් විෂබිජවලට එරෙහිව සටන් කිරීමේ හැකියාව ශරීරයෙන් බැහැර වෙනවා. ශරීරයේ ආරක්ෂක ක්‍රියාවලිය බිදවැටෙනවා.  එවැනි අවස්ථාවකදී ඕනෑම විෂබිජයකට ශරීරයේ රෝග ඇතිකරන්න පුළුවන්. මේ අවස්ථාවට තමයි ඒඩ්ස් රෝගය වැලදුනා කියන්නේ.

 

ඒඩ්ස් රෝගය හැදෙන්න බලපාන කරුණු

රෝගී පුද්ගලයෙක් හා පවත්වන ලිංගික ඇසුරකදී  එච්.අයි.වී. වයිරසය බෝවෙන්න පුළුවන්. ලිංගික සංසර්ගය, මුඛ සංසර්ගය හා ගුද සංසර්ගයේදී මේ රෝගය බෝවෙන්න ඉඩ තියෙනවා. නවතම වාර්තාවලට අනුව සමලිංගික ආශ්‍රය නිසා ලංකාවේ ඒඩ්ස් රෝගය පැතිර යන අවදානම ගොඩක් ඉහල ගිහින්. විශේෂයෙන්ම අදාළ පුද්ගලයා හර්පීස් වගේ රෝගයකින් පෙළෙනවා නම් දැනටමත් සැම තුවාල වෙලා නිසා  එච්.අයි.වී. වයිරසය ලේසියෙන්ම අසාදනය වෙන්න පුළුවන්.

ඊට අමතරව මත්ද්‍රව්‍ය වලට ඇබ්බැහි වුන එච්.අයි.වී. රෝගීන් භාවිතා කරන එන්නත් කටු මගින් මෙම රෝගය බෝවෙන්නත් පුළුවන්.

මවගෙන් තම කුස තුල ඉන්න දරුවාටත්, ආසාදිත මවක් මව් කිරිදිමෙනුත් මෙම රෝගය බෝවෙන්න පුළුවන්. නමුත්,කලින් මවගේ රෝගය හදුනා ගැනීමෙන් දරුවා ආසදිතයක් නොවී බේරගන්නත් දැන් හැකියාව තියෙනවා.

අසාදිත රෝගියකුගේ රුධිරය පරාවිලයනය මගිනුත් මෙම රෝගය පැතිරෙනවා.වෛද්‍ය කාමලිකා අබේරත්න මිය එවන් අවාසනාවන්ත ඉරණමකට මුහුණ දුන්න අයෙක්.

ආසදිතයකු භාවිතා කල රේසර්,බ්ලේඩ් හා දත් බුරුසු මගිනුත් මේ රෝගය බෝවෙන්න පුළුවන්.

 

එච්.අයි.වී. ආසාදනය වෙලා කියලා හදුනා ගන්නේ කොහොමද?

මේක දුනා ගන්න පුළුවන් එකම ක්‍රමය රුධිර පරීක්ෂණයක් කිරීමයි. ඉතින් යමෙක්ට කුමක් හෝ නිසා හිතෙනවා නම් මට ඒ රෝගය වැළදිලා කියලා වහාම රුධිර පරීක්ෂාවකට යොමු වෙන්න ඕන.

ඒ සදහා  කොලඹ මහ රෝහලට අනුබද්ධ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලිංගාශ්‍රිත රෝග හා ඒඩ්ස් මර්දන වැඩසටහනට සහභාගී වෙන්න පුළුවන්, දැන් කොළඹ විතරක් නෙමෙයි කුරුණෑගල ,මහනුවර වගේ රෝහල වලිනුත් මේ රුධිර පරික්ෂාව නොමිලේම කරගන්න පුළුවන්.

ඒඩ්ස් රෝගය ගැන තියෙන මිත්‍යා මත

 ලංකාවේ මිනිස්සු හිතන් ඉන්නේ ඒඩ්ස් හුලගිනුත් බෝ වෙන්න පුළුවන් කියලා.එත්, ස්පර්ශ කිරීමකින්,සිපගැනීමෙන්,එකම වැසිකිලි භාවිතයෙන්,වැලද ගැනීමෙන් විතරක් නෙමයි එකම වීදුරුවෙන් වතුර බීවත් ඒඩ්ස් හැදෙන්නේ නැහැ.

මදුරුවන්ගෙන් වගේම අනිත් කෘමි සතුන්ගෙනුත් ඒඩ්ස් බෝවෙන්නේ නැහැ.

එච්.අයි.වී. අසාදනය වුනොත් එතනින් ඔක්කොම ඉවරයි කියලයි ලංකාවේ මිනිස්සු හිතන් ඉන්නේ.එත් දැන් විද්‍යාව ගොඩක් දියුණු නිසා එච්.අයි.වී. අසාදිතයෙක්ට පුළුවන් ගොඩක් කල් යනකම් එඩ්ස් රෝගයෙන් බේරිලා ඉන්න. ඉතින් එච්.අයි.වී. ධනාත්මකයි කියල සියදිවි හානි කරගන්න ඕන නැහැ.

ඒ වගේම තමයි,දැක්ක ගමන් කෙනෙක්ට ඒඩ්ස් ආසාදිතයි ලියන්න බැහැ.අනිවාර්යෙන්ම රුධිර පරීක්ශණයක් කරන්නම ඕන.

 

එච්.අයි.වී. ආසාදිතයෙක්ට දෙන්න පුළුවන් උපදෙස් මොනවද?

ආසාදිත රෝගියෙක් තමන් ගැන තමන් ලගින්ම ආශ්‍රය කරන අයට කියන්න ඕන. ඒ වගේම ලිංගාශ්‍රිත රෝග පිළිබද සායන කරන අය,පවුල් සංවිධාන සංගමය,ඒඩ්ස් රෝගය නිවාරණයට  සම්බන්ධ ස්වෙච්චා සංවිධාන වල අයගෙන් උපදෙස් ගන්නත් පුළුවන්.

තමන් එච්.අයි.වී. ආසදිතයෙක් නම් අන් ය හා ලිංගික ඇසුර නවත්වන්න ඕන. එන්නත් කටු හුවමාරුවත් එසේමයි.

දැනට ඒඩ්ස් රෝගය සම්පුර්ණයෙන් හොද කරන්න බෙහෙත් නැහැ. එත්, යම් තරමකින් එම රෝගය මර්ධනයට බෙහෙතක් හොයාගෙන තියෙනවා. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්දේශය ලැබූ එම බෙහෙත truvada නමින් හැදින්වෙනවා.

අනාගතයේදී ඒඩ්ස් හොද කරන්න බෙහෙත් හොයා ගනීවි.නමුත් තාමත් ඒඩ්ස් කියන්නේ මාරාන්තික රෝගයක්. තාමත් බෙහෙත් හොයාගෙන නැති නිසා ඒඩ්ස් ගැන ඉගෙන ගෙන පුලුවන් තරමින් ඒ රෝගය නිවාරණයට කටයුතු කරන්න ඕන. ඒ වගේම එච්.අයි.වී. ආසාදිතයින් සමාජයෙන් කොන් නොකර සිටීමත් අත්‍යාවශ්‍යයි.

 

මුලාශ්‍ර: අන්තර්ජාලය ඇසුරිනි.

 

 

 

ආර්තව දුගීබව පිටුදකිමු – End Period Poverty

ආර්තව දුගීබව පිලිබදව ලෝකය පුරාම කතාබහක් ඇතිවෙමින් පවතී.එය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය,මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ සිට ශ්‍රී ලංකාව දක්වාම ඇතිවූ සංවාදයකි. මෑතකදී ස්කොට්ලන්තය period poverty හෙවත් ආර්තව දුගීබව ජයගත් ප්‍රථම රට බවට පත්වූයේ මාස 6ක පමණ කාලයක් දුප්පත් කාන්තාවන්ට හා දැරියන්ට නොමිලේ සනීපාරක්ෂක තුවා සැපයිමේ ව්‍යාපෘතියක් සාර්ථකව නිම කිරිම තුලිනි.

කාන්තාවන්ට මෙන්ම යොවුන් පාසල් දැරියන්ට ද සෑම දින 28කටම වරක් ඔසප්විමට ලක්වීමට සිදුවේ. වැඩිවිය පැමිණි දැරියකගේ නිරෝගී බව පෙන්වමින් ගර්භාෂයේ බිත්තිවල තිබෙන ස්වභාවිකව මැරුණු පටක රුධිරයත් සමග මිශ්‍රව  පිටවේ.එය ස්වාභාවික සංසිද්ධියකි. නමුත් පාසලේදී සනීපාරක්ෂක තුවා සපයා ගැනීමට නොහැකි වීමත්, නිසි පරිදි  වැසිකිලි පහසුකම් නොමැති නිසාත්  බොහෝ පාසල් දැරියන් එම කාලසීමාව නිවසේ නතර වන ආකාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පමණක් නොව ලෝකය පුරාම දක්නට ලැබෙන සිදුවීමකි. අප්‍රිකාවේ දිනකට ගැහැණු ළමුන් දහයකට ඔසප් වීම නිසා පාසල මගහැරෙන බව සමීක්ෂණයකින් හෙළිවී ඇත. ලෝකය පුරාම දක්නට ලැබෙන ආර්තව දුගීබව නම් මෙම ගැටලුවට රාජ්‍ය මට්ටමින් පිළියම් සෙවීමට  බොහෝ රටවල් උත්සාහ දරමින් සිටි.

අපගේ අසල්වාසි ඉන්දියාව ද මෙම ගැටලුවට පිළියම් සෙවීමට උත්සුකවී ඇත. නිදසුනක් ලෙස ඉන්දියාවේ මිට මාස කිහිපයකට පෙර “රුධිර පැල්ලම් බද්ද” නැති කිරීමට නව නීති සම්පාදනය වී ඇත.එනම්,කාන්තාවන්ගේ සනීපාරක්ෂක නිෂ්පාදනවලට රජය මින් ඉදිරියට බදු අය නොකරන බවයි. කාන්තාවන්ට  ඇතිවන අපහසුතාවයෙන් මුදල් ඉපයීම අසාධාරණ බව ඔවුන් පවසා සිටියා. එමෙන්ම,කාන්තාවන්ගේ ගැබ්ගෙල පිළිකා හදුනාගැනීමට ඔසප් සමයේ භාවිතාකිරීමෙන් පසුව ඉවතලන සනීපාරක්ෂක තුවා හා රෙදි කැබලි එකතු කිරිමේ මධ්‍යස්ථාන රට පුරා ආරම්භ කර තිබේ. ඒවායෙන් ලබාගන්නා ඩින්ඒ (DNA) සාම්පල් මගින් මෙම ගැබ්ගෙල පිළිකා ආශ්‍රිත පරීක්ෂණ සිදුකෙරෙනු ඇත.

බොහෝ අසියා,අප්‍රිකා මෙන්ම යුරෝපිය රටවල පවා ආර්තව දුගීබව ගැටළුවක් බව හදුනාගෙන ඇතත් සම්ප්‍රදාය,සංස්කෘතියට යටව මිත්‍යා මත කරපින්නා ගත් නේපාලය වැනි රටවල ඔසප් සමයේදී කාන්තාවන් දැඩිව දුක් විදින බව ප්‍රසිද්ධ රහසකි.  මාසික ඔසප් දිනයන්හිදී එම කාන්තාවන් නිවසින් පිටමන් කිරීමක් සිදුවේ.ඔවුන් එම දින කිහිපය නිවස අසල හෝ නිවස පෙනෙන මානයේ ‘ඔසප් මඩුවක’(බොහෝවිට නිවසට අයත් හරක් ගාලේ) ගතකලයුතුය.දරා ගත නොහැකි ශාරීරික අපහසුතාවට අමතරව මානසික පිඩාවන්ටද ගොදුරු වීමට මොවුන්ට සිදුව ඇත. දැරියන් පමණක් නොව කුඩා දරුවන් සිටින කාන්තාවන්ටද මෙය පොදු ඉරණමකි. එම කාලයේදී  තම දරුවන් සමගින්ම ඔවුන් මෙම ඔසප් මඩු තුල කාලය ගත කරන්නේ තමන් නිසා ගෙදර කිල්ලට අසු වී දේව කෝපයට නිවැසියන් හසුවනු ඇතයි ගොඩ නගාගත් මිත්‍යා විශ්වාසය නිසාවෙනි. ඔසප් මඩුව තුලදී කාන්තාවන් සර්පයින් දෂ්ට කිරීමෙන් මිය ගිය අවස්ථා රාශියකි. එමෙන්ම, ඔසප් සමයේදී ලිංගික සබදතා පැවැත්වීමෙන් ගැබ් නොගන්නා බව දන්නා නිසා සල්ලාලයින්ගේ අතවර වලටද මොවුන් නිරන්තරයෙන් ගොදුරු වෙති.එම කාලය තුලදී ඔවුන්ට කිරි අහාර හා එළවලු පවා ආහාරයට ගැනීම තහනම්ය. ශරීරයට පෝෂණය අත්‍යවශ්‍යම විටදී මෙසේ ආහාර පාලනය කිරීමට සිදුවීමෙන් ඔවුන් වඩාත් දුබල වේ.

‘වහුපදී’ ලෙස හැදින්වෙන මෙම චාරිත්‍රය නේපාල ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තහනම් කලේ වර්ෂ 2005දියි. 2008 වර්ෂයේදී මෙම සිරිත රටින් තුරන් කිරීමට මාර්ගෝපදේශන මාලාවක් නිකුත් කලත් තවමත් නේපාලයේ ගම්බද කාන්තාවන් මෙම චාරිත්‍රය නිසා දුක් විදිනවා.

වහුපදී  චාරිත්‍රය

සරස්වතී දේවිය කෝප වේයැයි සිතා නේපාලයේ සමහර පලාත්වල දැරියන්ට ඔසප් සමයේදී  පොත්පත් පවා ඇල්ලීම තහනම්. සනීපාරක්ෂක තුවා නොමැති වීම නිසා පාසලේදී මුහුණදීමට සිදුවන අමිහිරි සිදුවීම් මෙන්ම ගුරුවරුන්ගේ අමානුෂික හැසිරීම් නිසා ඉන්දියාවේ පාසල් දැරියන් අවම වශයෙන් වසරකට තුන්දහසක් පමණ සියදිවි හානි කරගන්නා බව සංඛ්‍යා ලේඛන මගින් හෙළිවී ඇත.

 

ආසියාවේ තත්වය මෙසේ වනවිට ශ්‍රී ලංකාවේ තත්වය කෙබදුදැයි විමසිය යුතුමය. ලංකාවේ පාසල් දැරිය ඔසප් වීම ආරම්භ කල දිනයේ හෙවත් වැඩිවිය පැමිණි දිනයේ පටන්ම මෙම සංවාදය ආරම්භ කලයුතුය. වැඩිවිය පැමිණීමත්  සමග ගම්බද කාන්තාවන් එම දැරියව වට කරගෙන ‘දැන් පරිස්සම් වියයුතු’ බව පැවසුවත් කෙසේද යන්න පහදා දෙන්නේ නැත. ප්‍රශ්න නගන විට ‘ඕවා පස්සේ දැනගනීවි’ යනුවෙන් පවසති.චාරිත්‍ර ඉටුකළ පසු උත්සවයක් ගන්නා නමුත් අවශ්‍ය දැනුම දැරියන්ට ලබා නොදිම අදටත් ගැටලුවකි. බොහෝ පාසල්වලද සෞඛ්‍යය විෂයයේ ප්‍රජනනය පිළිබද පාඩම ගුරුවරුන් මගහරින බව ප්‍රසිද්ධ රහසකි.

ශ්‍රී ලාංකික සිසු සිසුවියන්ට නිසි පරිදි ලිංගික අධ්‍යාපනයක් නොලැබීම නිසාත්, සංස්කෘතිය හා සම්ප්‍රදාය සමග එක්වූ මිත්‍යා විශ්වාසත් නිසා වැඩිවිය පැමිණීම මෙන්ම ඔසප් වීමත් ලාංකීය සමාජයේ අරුම පුදුම සිදුවිම් බවට පත්ව ඇත. ලංකාවේ ආර්තවයට ලක්වන කාන්තාව කිල්ලට හසුවනවා යනුවෙන්  ද හැදින්වේ. මෙසේ කිල්ලට හසු වූ කාන්තාවට දේවාල,සාස්තර මෙන්ම පොරොන්දම් බැලිම පවා තහනම්ය. මසකට වරක් කාන්තාව මුහුණ දෙන මෙම සිදුවීම නිසා අවම වශයෙන් දින තුනක්වත් අධික කායික පීඩාවකට ගොදුරු වේ. ලාංකික සමාජය තුල ඇය මානසික පීඩාවන්ටද ගොදුරු වේ. හදිසියේවත් පාසල් දැරියකගේ ඔසප් කාලයේදී ඇගේ සුදු ගවුමේ රුධිර පැල්ලමක් සටහන් විම අගේ ජිවිතයේ ලබන අමිහිරිම අත්දැකීමක් වීමටද ඉඩ ඇත. පිරිමි ළමුන්ගේ විහිලුවට ලක්වීමත් මෙන්ම ගුරුවරුන්ගේ අදූරදර්ශී ක්‍රියාකලාපයන් මෙවැනි සිදුවීම්වලට හේතු වී ඇත.

නිසි අධ්‍යාපනයක් නොලැබීම  නිසා ළමුන් වෙනත් ක්‍රම මගින් දැනුම සොයා යාමට පෙළබේ. කුඩා කාලයේදීම ‘නිල් චිත්‍රපටි’ නැරබීමට පවා පාසල් දරුවන් යොමු වන්නේ මෙම කුතුහලය නිසාය.

ශ්‍රීලංකාවේ ද ආර්තව දුගීබව තුරන්කිරීමට වහාම පියවර ගත යුතුය. සනීපාරක්ෂක උපකරණ නොමැතිවිම නිසා දුක්විදින පිටිසර දැරියන් රැසකි. පාසල මුල්කොටගෙන මෙම වැඩපිළිවල ක්‍රියාත්මක  කලයුතු අතර ලිංගික අධ්‍යාපනය පිලිබදව පාසල් ශිෂ්‍යයින් දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් පැවැත්විය යුතුය. සංස්කෘතියේ නාමයෙන් සමාජගත වී ඇති මිත්‍යා විශ්වාස තුරන් කොට ආර්තව දුගීබව තුරන්කිරීම තුලින් කාන්තාවන්ට වඩාත් යහපත් ජිවිතයක් ලැබෙනු ඇත.

 

 

 

අන්තර්ජාලය ඇසුරිනි.

 

 

චිකන් කනවද ගස්ලබු කනවද?? කනව නම් share කරන්න

1) චිකන්
ඉතාම කෙටියෙන් කුකුලා ගැන කිව්වොත් ක්ලෝස් හවුස් සිස්ටම් එකට දවස් 21-30 අතර මාකට් එකට එනවා.දවස් 1,12,14,19,25න් වැක්සින් සීරිස් එකක් යනවා.25 එක නොදුන්නොත් 19න් දෙනවා 25 එකත් අල්ලලා ඩබල් කරපු හොට් වැක්සින් එක.ඊට පස්සේ මුල් දවසේ ඉදන් ඇන්ටිබයෝටික් එක්ක තව ඩ්‍රග්ස් දවස් 5ක් යනවා එක දිගටම.ඒක ඉවරුනු ගමන් ඊලග එක පටන් ගන්නවා සෙමට.ඒක ඉවරුන ගමන් පටන් ගන්නවා විටමින්.එකත් ඉවරුන ගමන් රස්නෙට බෙහෙත් දෙනවා.ඔය අතරේ ලෙඩ උනාමත් එක එක මගුල් දෙනවා.උදාහරණයක් විදියට දවස් 21ක් ජීවත් උනු කුකුලෙක් ඒ දවස් 21ටම ඩ්‍රග්ස් නැතුව පිරිසිදු වතුර විතරක් බොන්නේ අඩුම දවස් 2,3ක් කීවොත් පිලිගන්නවද? අර දවස් 21 වෙනකොට මොන තරම් ඩ්‍රග්ස් ඇගේ සාන්ද්‍රද? ඒ විතරක් නෙමේ බූස්ටර්,ස්ටාටර්,ග්‍රෝවර්,ෆිනිශර් විදියට යන ෆීඩින් රැශන් එක සතාගේ බර ගන්නම හදපු ෆීඩ් එකක්.එකේ මොන තරම් අහිතකර දේවල් තියෙනවද?තව නොදත් කරුණක් කියන්නම්.අර 19න් දෙන වැක්සින් එක දුන්නම සමහර වෙලාවට එදාම ඒ සත්තු මාකට් එකට කොලඹට ඕන තරම් එන දවස් තියෙනවා.

සතා පෝස්ට් මෝර්ටම් කලාම බලාගන්න පුලුවන් සතාගේ වැක්සි බූස්ට් පවා තිබෙනවා ඇගේ.එතකොට අර වැක්සින් ඇගේ වියැකෙන්නත් මත්තේන් පිගානට එනවා නේද? කවුද ඕවා දන්නේ කවුද ඕවා කියන්නේ? ඒ මස් කුඩා දරුවන්ට ,ගැබිණි මවුවරුන්ට ගුණයිද? ඒ විතරක් නෙමේ ගම්බෝරෝ,රැනිකට් වගේ ලෙඩ හැදිලා මැරිලා යන කුකුලන් ඉතා අඩු මිලට හෝටල් වලට හා සවස රයිස් ,කොත්තු කඩවල් වලට අරන් යනවා.ඒවා තමයි ඔය රයිස් එක100,120 ට දෙන්නෙ කුකුල් ගාතයක් එක්ක.කවුද මේවා නියාමනය කරන්නේ.මුදලට සියල්ල යටයි.කම්පැනිකාරයා ලාබ ලබනකොට සුව්හසක් ජනතාව හිමි හිමින් ලෙඩ ඇදේ.කවුද මේවා දන්නේ.හැම එකාම කෑ ගහන්නේ මහින්ද ,රනිල්,සිරා,අනුර වෙනුවෙන් හා ආගම් වාද වලට.

2)
ඇපල්,දොඩම්,අඹ,ගස්ලබු,බ්යිට්ස් වර්ග,කුකුළු මස්,වම්බටු,තක්කාලි,තිබ්බටු,අධි සාණ්ද්‍ර පැණි බීම ඔය ඔක්කොම වස තමයි.
බයිට් වලට තෙල් තාච්චුව උතුරපු ගමන් මෙගා බෝතලේ දානවා.උබලා රස කර කර ඒක කනවා මයිලෝ වලට බයවෙලා.
වම්බටු,තක්කාලි,තිබ්බටු වගේ ඒවා හොදට කනවා.කෙටිකාලීන මාංසල භෝග වස නාලා කඩේට එන්නේ.
කොමඩු ගෙඩියටත් නැට්ට ලගින් කුකුල් සායම් ඉන්ජෙක්ට් කරනවා රතු පාට වෙන්න.එව්වා තමයි ඔය පේන්න කපලා තියෙන්නෙ රතට රතේ.
ගම්මිරිස් වලට ගස්ලබු ඇට දානකොට ,මිරිස් කුඩු වලට සායම් දානකොට,කහ කුඩු වලට මෙතැනිල් කහ දානවා.
හොද හාල් වලට කෑලි හාල්,සුදු කල සත්ත්ව ආහාර හාල් එකතු කරනවා.
පොල්තෙල් වලට පාම් තෙල් කලවම් කරනවා.
හොද බත් එක මරාගෙන ඒකට අජිනමෝටෝ,ඌරු තෙල් දාගෙන කඩේට ගිහින් ෆ්‍රයිඩ් රයිස් කියල තොල පිනවගන්නවා.
දිවුල් ඉදවන්නේ මඩේ දාලා.අලියා ගිල්ල දිවුල් එලියට එනකොට එම්ටි.මඩේ දාලා ගත්තම සුපිරි.
හොද තේ කුඩු වලට එකතු කරන්නෙම අයින් කරන කසල තේ කුඩු.
රස කර කර කන කරවල වල ෆෝමලින් එමට.සමහරු බැටරි ඇසිඩ් හිටන් දානවා.
මාලුවලටත් සමහරු ෆෝමලින්,දිස්නයට කෙමිකල්,පරණ මාලු වලට අලුත් මාලුන්ගේ ලේ දාලා දෙනවා.

ඉතින් බන් ඔහොම බලාගෙන ගියාම ඉවක් බවක් නැතුව කන්නෙම වහ තමයි.පොඩ්ඩක් නැවතිලා බලහල්ලා ඔය බිසී බිසී කියලා කඩියෝ වගේ දුවන් නැතුව.පර්චස් 10ක් උනත් කුන්දිරා ගස් 2ක් හිටවගන්න පුලුවන්.අවුරුදු 5න් පොල් කන්න පුලුවන්.පලතුරු ගස් 2,3 ක් ගෙදර ඉන්දගල්ලා.ඒවා කාහල්ලා.ඒවා වස නෑනේ.එලවලු ගස් 2,3ක් ඉන්දගෙන දරුවන්ට කවහල්ලා.කඩේ ශෝටීස් එක කටේ ඔබලා හිටහ් හදාගන්න එපා.උන් ඕවා බදින්නෙත් හැමදාම එකම තෙලෙන්.පර්චස් 10 පුරාම ගේ හදාගෙන නම් ඉන්නේ මාලිගාව වගේ නිකම් ඉදහල්ලා.උන් ගේ කා හල්ලා.උබලා දෙයක් කීවට නොකරන සිරාගේ මයිලෝ එකට බනින්නේ අනිත් පැත්තෙන් ඔක්කොම ජරාව කන ගමන්.කිසි කෙනෙක් බලෙන් බොලාට කවන්නෙ නෑ.බොලායි ගිහින් ගන්නේ.බොලාගේ හිතටයි කටටයි මාංචු දාගල්ලා එක එකාට බනින්න කලින්.

 

-by Damith namal

තවත් කෙනෙකුට දැන ගැනිම වැදගත් කියල හිතෙනව නම් share කරගෙනම යමු…

ඔටිසම් (Autism) – පුංචි සිත් රිදවන නපුරු රාක්ෂයා

පුංචි ළමයි හරියට පුදින්න පෙරුම් පුරන කැකුළු මල් වගෙයි. මේ කැකුළු මල් නටුවෙන් කඩා දමන්න ලෑස්ති වෙන නපුරු රාක්ෂයෙක් තමයි ඔටිසම් (Autism)  රෝගය. දැන් දැන්  නිතරම සමාජයේ මේ රෝගය පිලිබදව කතාබහට ලක් වෙනවා. ඔටිසම් රෝගී දරුවෝ දකින්නට ලැබෙනවා. මෙම රෝගය,දැනට ලෝකයේ වැඩි වන ප්‍රවනතාවයක් සහිත සෞඛ්‍යයට බලපාන  මුලික රෝග තත්වයන්ගෙන්  පහෙන් එකක්.

ඔටිසම් කියන්නේ දරුවකුගේ මොලයේ ඇතිවෙන අසාමාන්‍ය තත්වයක්. මෙය කුඩාකල සිටම දරුවාගේ සන්නිවේදනය බාධා එල්ල කරමින් ළමා මනසට වධ දෙනවා.  ස්නායු පද්ධතියේ වර්ධනයේ සිදුවන වෙනස්වීම ඔටිසම් රෝගයේ මුලික ලක්ෂණයක්. දරුවෙකුගේ වර්ධනයත් සමග ලැබෙන අත්දැකීම් හා උත්තේජන ස්නායු අතර සබදතාවය ගොඩනගන්න උපකාරී වෙනවා. සාමාන්‍ය දරුවකුගේ නම් මෙම ක්‍රියාවලිය නිරන්තරයෙන් සිදුවෙලා ස්නායු අතර සම්බන්ධය මනාව වර්ධනය වෙනවා.  එත්,ඔටිසම් රෝගයට ගොදුරු වුන දරුවෙකුගේ මොළයේ ස්නායු සම්බන්ධතා ගොඩනැගීමේ  දුර්වල තත්වයන් දකින්න පුළුවන්. මේ හින්දා ස්නායු පථය නිසියාකාරයෙන් ගොඩනැගෙන්නේ නැහැ. මේ තත්වය නිසා ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය මන්දගාමී කරන්න බලපානවා. විශේෂයෙන්ම අධ්‍යාපන කටයුතුවලදී ඔවුන් පසුබෑමකට ලක්වෙනවා. කියවීම,ලිවිම, ගණිතය මෙන්ම ක්‍රියාකාරකම් කිරීමේදී මෙය ඉස්මතු වෙනවා. මෙම දරුවන් මිත්‍රශීලි නොවීම,තනිව සෙල්ලම් කිරීම, අන් අයගේ හැගීම් , ප්‍රකාශ හදුනා ගැනීමට අපහසු වීම, හේතු රහිතව සිනාසීම හෝ ඇඩිම , තම හැගීම් ප්‍රකාශ කිරීමේ අපහසුව ආදි ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරනවා.

ශ්‍රී ලංකාවෙත් ඔටිසම් රෝගී දරුවන්ගේ ශීඝ්‍ර වර්ධනයක් දක්නට පුළුවන්. වසරකට උපත  ලබන ලාංකික දරුවන්ගෙන් 1% කට මෙම රෝගි තත්වය පැවතිය  හැකිබව  දැනට සොයාගෙන තිබෙන බව පවසන්නේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශයේ මානසික සෞඛ්‍ය ඒකකයේ  අධ්‍යක්ෂ විශේෂඥ වෛද්‍ය චිත්‍රමාලි ද සිල්වා. ශ්‍රී ලංකාවේ සිදුවන දරු උපත් 375,000 සිදුවන අතර එයින් දරුවන් 3750කට මෙම රෝගය ඇතිවෙන බව ඇය වැඩි දුරටත් පවසනවා. මෙය බරපතල තත්වයක්. ඔටිසම් රෝගය පිරිමි දරුවන් හා ගැහැණු දරුවන් අතර 4:1 අනුපාතයකින් දක්නට ලැබෙනවා. ඒ අනුව මෙම  රෝගය පිරිමි ළමුන්ට වැළදීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩියි.

 

 

ඔටිසම් මුලික ලක්ෂණ හෙවත් රතු සංඥා ලක්ෂණ (Red flag signs) පෙන්නුම් කර අවධීන් තිබෙනවා.

 

  • මාස 12ක් වනවිට දරුවාගේ බහ තේරීම ප්‍රමාද වීම.
  • මාස 12ක් වනවිට ඇගිල්ලක් දිගුකර තම අවශ්‍යතා ප්‍රකාශ නොකිරීම.
  • මාස 16ක් වනවිට දරුවා තනි වචන කථා නොකිරීම.
  • මාස 24ක් වනවිට දරුවා වචන දෙකේ වාක්‍ය නොපැවසීම
  • ඕනෑම අවධියකදී දරුවා ලබා ගත කුසලතා අහිමි වීම.

 

ඒ අනුව,ඔටිසම් තත්වයේ මුලික කාණ්ඩ දෙකක් අදුනා ගන්න පුළුවන්.

 

  1. සමාජ සම්බන්ධතාවයේ හා සන්නිවේදන ගැටළු.
  2. සීමිත ප්රියතාවයන් හා අසාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරී බව

 

ඔටිසම් යනු මන්ද මානසික රෝගී තත්වයක් නොවන බව අපි කවුරුත් වටහා ගත යුතුයි. මෙම රෝගයේදී මුලිකවම අසීමිත සංවේදිතාවයකට හුරු වෙනවා. මෙය ඇතැම් දරුවන්ට උපරිම තත්වයක් ලෙසත්, ඇතැම් දරුවන්ට අවම තත්වයක් ලෙසත් දකින්න පුළුවන්. එකම ක්‍රියාවේ යෙදන්නත්, එකම දෙයක් ගැන කථා කරන්නත්,  එකම දෙයක් දෙස බලා සිටීමටත් මොවුන් පෙළඹෙනවා. මෙම ලක්ෂණය වයසින් වර්ධනය වන විටත් නොවෙනස්ව පැවතීම ඔටිසම් රෝගී දරුවන්ගේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක්. තම සිටින පරිසරය පිලිබදව හැගීමක් හෝ අවබෝධයක් නොමැති නිසාත්,  තම අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ දුර්වල බව නිසාත්, මෙම දරුවන් අසාමාන්‍ය හැසිරීමක් දක්වනවා.

 

ඔටිසම් රෝගයේ විවිධ රෝගී පරාසයන් දක්නට ලැබෙනවා. ඇතැම් දරුවන් ඔටිසම් රෝගී ලක්ෂණ මද වශයෙන් දක්වද්දී, ඇතැම් දරුවන් බරපතල අන්දමින් මෙම රෝගයට ගොදුරු වෙනවා. මෙම දරුවන්ට තිබෙන ප්‍රබලතම ගැටලුව වන්නේ , අධ්‍යාපනය ලැබීමේදී ඇතිවන දුෂ්කරතා. දරුවාගේ මානසික මට්ටම හදුනාගත නොහැකිවීම නිසා  ගුරුවරුන් අතරින් මෙම දරුවන් ප්‍රතික්ෂේප විය හැකියි. අන් දරුවන්ට හා සමානවම මෙම දරුවන්ටද අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය තියෙනවා.  මෙම දරුවන්ගේ දක්ෂතා හදුනා ගනිමින් ඔවුන්ගේ අනාගතය සුබදායි අන්දමින් ගොඩනැගීමට සැවොම එක්වී ක්‍රියා කලයුතුයි.

 

ශ්‍රී ලංකාවේ ඔටිසම් රෝගී තත්වය දිනෙන් දිනම වර්ධනය වෙනවා. ඔටිසම් රෝගය පිලිබදව පුර්ණ දැනුවත්භාවය ඇති කරගැනීම මෙම තත්වයට ඇති එකම පිළියමයි. ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් මෙම දරුවන්ගේ සුබ සාධනයට විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගෙන තිබෙනවා. පාසල් තුලම විශේෂ අධ්‍යාපන ඒකක පිහිටුවීම මෙන්ම, විශේෂ අවශ්‍යතා ඇති දරුවන්ගේ නිපුණතා සංවර්ධන මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවා තිබෙනවා. උදහරණයක් විදියට වයඹ පළාත් සමාජ සේවා දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ පවතින නිපුණතා සංවර්ධන මධ්‍යස්ථාන 19ක් තිබෙනවා. ඔටිසම් රෝගය ජයගත් පුද්ගලයින් ද ලෝකයේ සිටිනවා. ඉතින්, මෙම රෝගය පිලිබදව මනා දැනුවත්බවක් ලබාගනිමින්, එම දරුවන් සමාජයට වැඩදායි පුද්ගලයින් ලෙස ඉදිරියට පැමිණීමට අවස්ථාව සලසාදීම කාලින අවශ්‍යතාවයක්.

 

 

මුලාශ්‍ර :2017 ජනවාරි දෙසතිය සගරාව, අන්තර්ජාලය