මුදල් රෙගුලාසි පිළිබදව ඔබ දැනුවත්ද?

මේ දවස්වල ශ්‍රී ලංකාවේ අයවැය පිලිබදව සාකච්ඡා වෙනවා. 2018 වර්ෂයට අදාළ අයවැය පාර්ලිමේන්තුවට මේ වනවිටත් ඉදිරිපත් කරලා  අවසානයි. රාජ්‍ය සේවයේ යෙදෙන පුද්ගලයින් මුදල් රෙගුලාසි පිලිබදව යම්තාක් දුරට දැනුවත් වුනත්, ලංකාවේ බහුතරයක් පුද්ගලයින් අයවැය නිර්මාණය කරන ආකාරය වගේම මුදල් රෙගුලාසි පිලිබදවත් දැනුවත් නැහැ.  ඉතින් අද අපි කථා කරන්න යන්නේ රාජ්‍ය මුල්‍ය පාලනය, මුල්‍ය කළමනාකරණය  වගේම අයවැය සකස් කිරීම සම්බන්ධවයි.

 

රාජ්‍ය මුල්‍ය පාලනය

 ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 148 සිට 154 දක්වා වන ව්‍යවස්ථා මගින් රාජ්‍ය මුල්‍ය පාලනය පිලිබදව විධිවිධාන යොදා තිබේ. රාජ්‍ය මුල්‍ය පිලිබදව පාලනය පිලිබදව සම්පුර්ණ පාලනය පාර්ලිමේන්තුව සතුවන අතර පාර්ලිමේන්තුව සම්මත කල නිතියකින් හෝ අධිකාරිය අනුවත් පාලන ආයතනයකට හෝ අධිකාරියකට බදු පැනවිය නොහැකිය.

 

ඒකාබද්ධ අරමුදල යනු………………

 නියමිත කාර්යය සදහා නීතියෙන් වෙන්කරනු නොලැබුවා වුද, ජනරජය සතුවුද සියලුම මුදල් එක්වන අරමුදල ඒකාබද්ධ අරමුදලයි. සියලුම බදු,තීරු බදු,වරිපනම් හා ගාස්තු මෙම අරමුදලට ලැබීම වේ. රාජ්‍ය ණය අරමුදල් පොලිය, නිදන් අරමුදලට ගෙවන මුදල් මෙන්ම පාර්ලිමේන්තුව නිශ්චය කරන වෙනත් වියදම් මෙහි වැය බරයි. ඒකාබද්ධ අරමුදලෙන් වියදම් සදහා වෙන්කරන ප්‍රතිපාදන ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකක් වන අතර සැපයුම් සේවා හා විශේෂ නිති සේවා යනුවෙන් හැදින්වේ.

මුදල් පිලිබදව පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ දැක්වෙන්නේ පහත පරිදිය.

රජයේ අරමුදල්වලට වැය බරක් පැවරීමට හෝ රාජ්‍ය ආදායමට බලපාන පනත් කෙටුම්පතක් හෝ යෝජනාවක් පාර්ලිමේන්තුවට ගෙන ඒමට පෙර අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අනුමැතිය ලබාගතයුතු අතර අමාත්‍යවරයකු විසින්ම පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරීපත් කළයුතුය.  (ආ.ක්‍ර.ව්‍ය.-152 ව්‍ය.)

 

භාණ්ඩාගාර අධීක්ෂණය හා පාලනය

  • මහා භාණ්ඩාගාරය මුදල් අමාත්‍යවරයා යටතේ පවති. මුදල් අමාත්‍යංශයේ ලේකම්වරයා භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයා වේ.නමුත් භාණ්ඩාගාරයේ ප්‍රධානය වන්නේ භාණ්ඩාගාර නියෝජ්‍ය ලේකම්ය.
  • මුල්‍ය පරිපාලනය හා අධීක්ෂණය භාණ්ඩාගාරයේ ප්‍රධාන කාර්යයකි.මෙහිදී අයවැය,ආදායම් එකතු කිරීම, අරමුදල්වල ආරක්ෂාව,වියදම් පාලනය හා පාර්ලිමේන්තුවට වාර්තා කිරීම ඇතුළු මුල්‍ය පාලනයක් සැකසීම භාණ්ඩාගාරයේ වගකීමයි. සම්පත් වෙන්කරදීම, විදේශාධාර, රාජ්‍ය ආදායම් හා වියදම් ගිණුම් ගත කිරීම ආදී කාර්යයන් ද භාණ්ඩාගාරයේ වගකීම් වේ.
  • රාජ්‍ය මුදල් දෙපාර්තමේන්තුව, ජාතික අයවැය දෙපාර්තමේන්තුව, විදේශ සම්පත් දෙපාර්තමේන්තුව,නීති කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව, රාජ්‍ය ගිණුම් දෙපාර්තමේන්තුව,ආයෝජන ප්‍රතිපත්ති දෙපාර්තමේන්තුව, මුල්‍ය සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව මහා භාණ්ඩාගාරය යටතේ ඇති දෙපාර්තමේන්තු කිහිපයකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් මුදල් අමාත්‍යවරයා

මුල්‍ය කළමනාකරණය

මුදල් කටයුතු අධීක්ෂණය

රජයේ සියලු මුදල් කටයුතු අධීක්ෂණය පිලිබද පොදු ආවේක්ෂණය මුදල් අමාත්‍යවරයා සතුය. එනිසාඅ සියලුම ආකාරයේ මුදල් කටයුතු ඉටුකළ යුත්තේ කවර සීමාවක් තුලද යන්න මුදල් අමාත්‍යවරයා හෝ ඔහු වෙනුවෙන් භාණ්ඩාගාරය විසින් නියම කරනු ලබයි.

 

මහා භාණ්ඩාගාරයේ අධීක්ෂණය  හා පාලනය

  • ප්‍රධාන ගණන්දීමේ නිලධාරින් හා ගණන් දීමේ නිලධාරීන් පත් කිරීමට විධි විධාන සැලසීම හා ඔවුන්ගේ වගකීම් නිශ්චය කිරීම.
  • රජයේ දෙපාර්තමේන්තු මුදල් රෙගුලාසි පිළිපදින බවට සැහීමකට පත්වීම
  • දෙපාර්තමේන්තුවල සේවක සංඛ්‍යා හා වැටුප් පරිමාන පාලනය පවත්වාගෙන යාම.
  • මුදල් අමාත්‍යවරයාගේ විධාන ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරින් හා ගණන් දීමේ නිලධාරීන් වෙත දැන්වීම හා අර්ථකථනය කිරීම.

 

ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරියා

 මුදල් අමාත්‍යවරයා විසින් එක් එක් අමාත්‍යංශයේ ලේකම්වරයාද, අමාත්‍යංශයකට යටත් නොවන දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධානීන්ද, ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරීන් ලෙස පත්කර භාණ්ඩාගාරයේ විධානයන්ට යටත්ව, දෙපාර්තමේන්තුවල මුදල් කටයුතු අධික්ෂණය කිරීමේ වගකීම ඔවුන්ට පවරයි. ඔවුන්ගේ වගකීම්වලින් කොටසක් පහත දැක්වේ.

  • තමන් යටතේ ඇති දෙපාර්තමේන්තුවල මුල්‍ය කටයුතු නිවැරදිව සිදු කිරීම.
  • තම වෙතම යොමුවිය යුතු ගැටළු යොමු කරගනිමට යාන්ත්‍රණයක් සකසා ගැනීම.
  • දෙපාර්තමේන්තුවල අධි වියදම පිලිබදව අමාත්‍යාංශයේදී පරික්ෂා කිරීම
  • රජයට වන පාඩු නිවැරදිව අධිභාර කරගැනීම.

 

ගණන් දීමේ නිලධාරියා

 භාණ්ඩාගාරය විසින් වෙනත් වැඩපිළිවලක් යොදා නැත්තම්  එක් එක් දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධානියා තම දෙපාර්තමේන්තුවේ සියලු ගනුදෙනු පිලිබදව ගණන් දීමේ නිලධාරියා වේ.රාජ්‍ය මුල්‍ය වියදම් ගණන් තැබීමේ ප්‍රධාන ගිණුම් ඒකකය (ශීර්ෂය -Head) මොවුන්  මුල් කරගෙන පවති. ඔවුන්ගේ වගකීම්වලින් කොටසක් පහත දැක්වේ.

  • රාජ්‍ය ආදයම් පිලිබදව ප්‍රගති වාර්ථා නිතිපතා ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරියා වෙත යැවීම.
  • හිග ආදායම් එකතු කිරීමට විශේෂ විධාන යෙදීම.
  • රාජ්‍ය වත්කම් සුරක්ෂිත කිරීම
  • අදාළ වර්ෂයේ ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට උත්සාහ කිරීම.
  • වර්ෂය අවසානයේදී නිසියාකාරව පිලියල කල විසර්ජන ගිණුමක් ඉදිරිපත් කිරීම

 

වාර්ෂික වියදම් ඇස්තමේන්තු පිලියල කිරීම් පිලිබදව ගණන්දීමේ නිලධාරියාගේ වගකීම

  • සහේතුකව පුර්වානුමාන කළහැකි සියලුම සේවාවන් ඇස්තමේන්තුවලට ඇතුලත් කර ඇති බවට සහතික වීම.
  • එම ඇස්තමේන්තු කාර්යයන් මුදල් වර්ෂය තුල තම දෙපාර්තමේන්තුවට ඉටු කිරීමට හැකිබව සහතික වීම.
  • ඇස්තමේන්තු සම්පුර්නව හා හැකිතාක්දුරට නිවැරදිව පිලියල කර ඇති අවට සහතික වීම.
  • ඇස්තමේන්තු සැකසීමේදී සකසුරුවම් හා කාර්යක්ෂමව නිසි සැලකිල්ලෙන් කටයුතු කලබවට සහතික වීම.
  • ඇස්තමේන්තුවලට මුදල් ප්‍රතිපාදන ඇතුලත් කිරීමට පෙර අවශ්‍ය අධිකාරි බලය ලබා ඇතිබවට සහතික වීම.
  • ඇස්තමේන්තු නිසි කලට හා නියමිත ආකෘතියට ඉදිරිපත් කිරීමට වගබලා ගැනීම.

 

ජාතික අයවැය ඇස්තමේන්තු සකස්කර පාර්ලිමේන්තු අනුමැතියට ඉදිරිපත්කර අනුමතකරගැනීම හා වියදම් දැරිම ආරම්භ කිරීම දක්වා කාර්ය පටිපාටිය

  • ගණන් දීමේ නිලධාරීන් විසින් ඇස්තමේන්තු පිලියල කර ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරීන් මගින් භාණ්ඩාගාරයට යැවීම.
  • ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරීන් විසින් තමන් යටතේ වන දෙපාර්තමේන්තු වල ඇස්තමේන්තු ගණන් දීමේ නිලධාරීන් වෙතින් ගෙන්වාගෙන් අධීක්ෂණය හා අමාත්‍යාංශයට අයත් මණ්ඩල /සංස්ථා වල ඇස්තමේන්තු ගෙන්වාගෙන අමාත්‍යාංශය ඇස්තමේන්තු කිරීම.
  • ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරීන් විසින් භාණ්ඩාගාරය වෙත ඇස්තමේන්තු භාර දිම.
  • භාණ්ඩාගාරය විසින් ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරීන් හා ගණන් දීමේ නිලධාරීන් හා එක්ව ඇස්තමේන්තු සමාලෝචනය කර අවසන් නිගමනයකට පැමිණීම.
  • භාණ්ඩාගාරය විසින් විසර්ජන පනත් (අයවැය) කෙටුම්පත සැකසීම.
  • මුදල් අමාත්‍යතුමා විසින් විසර්ජන පනත් කෙටුම්පත අමාත්‍ය මණ්ඩල සන්දේශයක් මගින් අමාත්‍ය මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කර අනුමැතිය ලබාගැනීම.
  • අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතිය ලද පසු පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම.

මෙහිදී පාර්ලිමේන්තුව අවස්ථා තුනක් යටතේ සලකා බැලේ.

පළමුවර කියවීම – අයවැය ලේඛනය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම.

දෙවනවර කියවීම- කාරකසභා අවස්ථාව-එක් එක් අමාත්‍යංශයේ වැය ඇස්තමේන්තු සංශෝධනයට යටත්ව අනුමත කරගැනීම මෙහිදී සිදුවේ.

විසර්ජන පනත් කෙටුම්පත සදහා පාර්ලිමේන්තු අනුමැතිය ලබා ගැනීමේ ඡන්ද විමසීම

ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව
  • විසර්ජන පනත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කල බවට කතානායක සහතිකකර මුදල් අමාත්‍යවරයාට දැන්වීම.
  • අනුමත ඇස්තමේන්තු ප්‍රතිපාදන දැක්වෙන ලේඛන භාණ්ඩාගාරය විසින් දැනුම්දීමේ නිලධාරීන් වෙත දන්වා යැවීම.(ඒ අනුව ගණන් දීමේ නිලධාරීන් ඉදිරි වර්ෂයේ විසර්ජන සම්මත වැය ලෙජරය පිලියල කරගනි.)
  • මුදල් ඇමතිවරයා පාර්ලිමේන්තුව අනුමත කල ප්‍රතිපාදන යටතේ වියදම් දැරීම සදහා ඒකාබද්ධ අරමුදලෙන් මුදල් නිකුත් කිරීමට බලය පවරමින් භාණ්ඩාගාරය වෙත වොරන්ට් බලපත්‍ර අත්සන් කර නිකුත් කිරීම.
  • ගණන් දීමේ නිලධාරීන් විසින් ඉදිරි වර්ෂය සදහා වියදම් දැරීමට මුදල් අවශ්‍ය ආකාරය දක්වමින් අක මුදල් ප්‍රවාහ සටහන් ප්‍රකාශ පත්‍ර භාණ්ඩාගාරයට ඉදිරපත් කිරීම.
  • මුදල් අමාත්‍යවරයා නිකුත් කරන ලබන වොරන්ට් බලපත්‍රවල අධිකාරය මත භාණ්ඩාගාරය විසින් ගණන් දීමේ නිලධාරීන් හා ප්‍රධාන ගණන් දීමේ නිලධාරීන් වෙත අග්‍රිම අධිකාර බලය පැවරීම හා අග්‍රිමයක් නිකුත් කිරීම. ඒ අනුව ගණන් දීමේ නිලධාරීන්ට නව වර්ෂය සදහා මුදල් පොතේ සටහන් තබමින් වියදම් ආරම්භ කල හැකිය.

 

 

 

මුලාශ්‍ර: ආයතන හා මුදල් රෙගුලාසි ග්‍රන්ථය -ඒ.කේ.ඩි.රූපසිංහ මයා

 

 

 

7 thoughts on “මුදල් රෙගුලාසි පිළිබදව ඔබ දැනුවත්ද?”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *