පියාඹන බාස්කට්බෝලයක්…!!

ඔබ මීට පෙර පියාඹන බාස්කට්බෝලයක් දැක තිබේද? සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී සෙල්ලම් කිරීමට ගන්නා  බාස්කට්බෝලයක් පියාසර කරපු අවස්ථාවක් ගැනයි මේ කියන්න යන්නේ. ටිකක් අමුතුයි වගේ වුනාට මේක නම් හරිම රසවත් වගේම බලන්න ආස හිතෙන වැඩක්. හරි, කියන්න පුළුවන්ද බාස්කට්බෝලයක් ගොඩක් උසක ඉඳන් අත ඇරියම මොකද වෙන්නේ? ඔව්.. පහලට වැටෙනවා තමයි ඉතින්. ඒත් බෝලයට පොඩි පසු දඟ කැවීමක් ඒ කියන්නේ backspin එකක් දීලා අත ඇරියොත් මොනවා වෙයිද? ඇත්තටම මොකද වෙන්නේ කියලා බලමුද?

 

ඉහළ උසකින් පැසිපන්දුවක් හෙවත් බාස්කට්බෝලයක්  බිමට ඇද දමන්න, එවිට සිදුවන්නේ කුමක්ද? අපට පෙනෙන ඉතාම සරල ආකාරය නම් එය බිමට පතිත වන බවයි. එහෙත් ඔබ එය අඩි හාරසිය පහළොවක පමණ වූ ඉහළ උසකින් සහ බාස්කට්බෝලයට පසු දඟ කැවීමක් එකතු කර එය පහලට අත හරින්නේ නම් එය අපේක්ෂා කරන ගුවන් ගමන් මාර්ගයෙන් ඔබ්බට විශාල දුරක් වක්‍රාකාර ලෙස ගමන් කරනු දැක ගත හැකියි. ඇත්තෙන්ම එය පියඹා යන්නා සේ අපට පෙනේ. එසේනම් එය සිදුවන්නේ කෙසේද?

 

 

 

බාස්කට්බෝලය පසු දඟ කැවීමකින් අත හැරීමෙන් පසුව,

  • බෝලයේ ඉදිරිපස දී වාතයේ ප්‍රවේගය හා බෝලයේ ප්‍රවේගය එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ වන බැවින් වාත ප්‍රවාහයේ වේගය අඩුවී පීඩනය වැඩි වේ.
  • බෝලයේ අනෙක්පස වාතයේ ප්‍රවේගය හා බෝලයේ ප්‍රවේගය එකිනෙකට සමාන දිශාවට ඇති බැවින් වාත ප්‍රවාහයේ වේගය වැඩිවී පීඩනය අඩු වේ.

 

එමනිසා බර්නූලිගේ මූලධර්මය අනුව පීඩනය වැඩි තැන සිට පීඩනය අඩු තැනට වාතය ගමන් කිරීමෙන් බෝලය සමග ඇදී යන වාතය පසුපසට හැරීමක් සිදුවේ. එමෙන්ම බෝලයේ අනෙක්පස ඇති වාතය බෝලය කරකැවෙන දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධව ගමන් කරයි. එමනිසා බෝලය විසින් වාතය තල්ලු කරන  දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධව වාතය මඟින් බෝලය තල්ලු කිරීමක් සිදුවේ. බාස්කට්බෝලය මත සිදුවන වන මෙම ක්‍රියාවලිය මැග්නස් ආචරණය ලෙස හඳුන්වයි.

 

 

 

 

මෙම සංසිද්ධිය පිළිබඳ තවත් අවබෝධයක් නිව්ටන්ගේ තෙවැනි නියමය මඟින් ලබාදෙයි. එනම් කරකැවෙන බෝලය මගින් වාතය හැරවීම නිසා වාතය මගින් බෝලය මත ඊට සමාන වුද ප්‍රතිවිරුද්ධ වුද බලයක් (Magnus Force) ඇති කරයි. එමනිසා බෝලයේ ගමන් පථය වෙනස් වීමෙන් එය වක්‍රාකාර ලෙස ගමන් කරනු දැක ගත හැකිවේ. මෙම මැග්නස් ආචරණය වාතය හරහා ගමන් කරන සියළු භ්‍රමණය වන වස්තූන් මත ක්‍රියාත්මක වේ.

 

F= මැග්නස් බලය (Magnus Force)

 

මෙම මැග්නස් ආචරණය වර්ෂ 1852 දී හෙන්රික් මැග්නස් විසින් සොයාගෙන ඇති අතර සර් අයිසැක් නිව්ටන් විසින් වසර 200 කට පෙර මෙම සංසිද්ධිය නිරීක්ෂණය කර ඇත. මෙය ක්‍රීඩාවේ දී බෝලයක් පියාසර කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ඉතාමත් වැදගත්කමක් ඇති ඉසිලුම් බලයක් වේ. මෙය පාපන්දු, මේසපන්දු, අත්පන්දු, පැසිපන්දු, ටෙනිස්, ගොල්ෆ්, බේස්බෝල්, ක්‍රිකට් වැනි ක්‍රීඩා වලදී යොදාගැනේ. ඊට අමතරව ෆ්ලෙටනර් නැව් වල වතුර හරහා ගමන් කිරීම සඳහා භ්‍රමණය වන භ්‍රමකයක් (rotor )  භාවිතා කිරීම, වෙඩි උණ්ඩ වල පියාසර පථය හා ඇතැම් පියාඹන යන්ත්‍ර යනාදිය මෙම සංසිද්ධිය භාවිතා කරනු ලබන තවත් අවස්ථා වේ.

හෙන්රික් මැග්නස්

 

ඉතින් ඔයාත් කැමතිනම් මෙහෙම බාස්කට්බෝලයක් පියාසර කරපු අවස්ථාවක් දකින්න, ටැස්මේනියාවේදී අඩි හාරසිය පහළොවක පමණ උසකින් යුත් ගෝඩොන් වේල්ලේ සිට පසු දඟ කැවීමක් එකතු කර විසිකරන ලද බාස්කට්බෝලයක් පියාසර කරන අයුරු දැක්වෙන වීඩියෝවක් පහතින් දැක්වේ.

 

 

 

තොරතුරු හා ඡායාරූප අන්තර්ජාලයෙනි.

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *