ඒඩ්ස් මාරාන්තිකයි!

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය මගින් දෙසැම්බර්  පලවනදා ලෝක ඒඩ්ස් දිනය ලෙස නම් කොට තිබෙනවා. මෙවර ලෝක ඒඩ්ස් දින තේමාව වුයේ “Right to Health” යන්නයි. මෙමගී ලොව පුරා වාසය කරන මිලියන 36.7 වැනි HIV ආසාදිත පුද්ගලයින් මෙන්ම අසාදනයට ලක්විනේ අවදානමට ලක්ව ඇති පුද්ගලයින්ගේ ජීවන තත්වය ඉහල නංවා ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අරමුණු සාක්ෂාත් කරගැනීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.

එයට සමගාමීව මෙවර  ශ්‍රී ලංකාවේ ඒඩ්ස් දින තේමාව වූයේ ‘මවගෙන් දරුවාට ඒඩ්ස් සම්ප්‍රේෂණය වලක්වමු – Elimination of mother to child transmission of HIV’ යන්නයි. ඒ අනුව රජය මගින් දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් රාශියක්ම දිවයින පුරාම සංවිධානය කොට තිබුණා. වර්ෂ 2025 වනවිට ශ්‍රී ලංකාවෙන්  මවගෙන් දරුවාට ඒඩ්ස් සම්ප්‍රේෂණය තුරන් කරලීමට සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය බලාපොරොත්තු වෙනවා.

 

ඒඩ්ස් රෝගයේ ඉතිහාසය

මීට අවුරුදු 30කට පමණ පෙර HIV(  https://en.wikipedia.org/wiki/HIV ) වෛරසය ලොව පුරා වසංගතයක් ලෙස පැතිරෙන්න පටන් ගත්තා. සැමගේ විශ්වාසය වන්නේ 1920දි පමණ කොන්ගෝ ජනරජයෙන් මෙය පැතිර යාම ආරම්භ වූ වගයි. චිම්පන්සින්ගෙන් මෙය මිනිස් වර්ගයාට බොවූ බවට සාක්ෂි තියෙනවා. නමුත් 1980 පමණ වනතුරු මෙය මිනිසාට ආසාදනය වි ඇති බව සොයාගැනීමට නොහැකිවූයේ රෝග ලක්ෂණ පහසුවෙන් හදුනා ගැනීමට නොහැකි නිසාය.කෙසේ හෝ ඒඩ්ස් 1980 වනවිට උතුරු ඇමෙරිකාව,දකුණු ඇමරිකාව, යුරෝපය,අප්‍රිකාව හා ඕස්ට්‍රේලියාව  ආක්‍රමණය කරලා අවසන්. ඒ වනවිට 100,000 හා 300,000 අතර පිරිසක් ආසාදනයට ලක්වී තිබුණා.වර්ෂ 2016 වනවිට මිලියන 18.2 පමණ පිරිසක් ආසාදිතයන් වාර්තා වුයේ දරුවන් 910 000ද ඇතුලත්වයි.

 

එච්.අයි.වී. ලෙස හදුන්වන්නේ කුමක්ද?

ඒඩ්ස් ඇති කරන රෝගය හදුන්වන්නේ  එච්.අයි.වී. නමින්. ඉංග්‍රීසි බසින්  මෙය Human Immuno deficiency Virus නමිනුත්,සිංහල බසින් මානව ප්‍රතිශක්ති ඌනතා වයිරසය නමිනුත් හදුන්වනවා. ඉතා කුඩා වයිරසයක් වන මෙය බලාගන්න පුළුවන් ඉලෙක්ට්‍රොන අන්වීක්ෂයකින් විතරයි.

 

ඒඩ්ස් හැදෙන්නේ කොහොමද?

මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට කලින් කිව වයිරසය ඇතුළු වුනොත් විෂබිජවලට එරෙහිව සටන් කිරීමේ හැකියාව ශරීරයෙන් බැහැර වෙනවා. ශරීරයේ ආරක්ෂක ක්‍රියාවලිය බිදවැටෙනවා.  එවැනි අවස්ථාවකදී ඕනෑම විෂබිජයකට ශරීරයේ රෝග ඇතිකරන්න පුළුවන්. මේ අවස්ථාවට තමයි ඒඩ්ස් රෝගය වැලදුනා කියන්නේ.

 

ඒඩ්ස් රෝගය හැදෙන්න බලපාන කරුණු

රෝගී පුද්ගලයෙක් හා පවත්වන ලිංගික ඇසුරකදී  එච්.අයි.වී. වයිරසය බෝවෙන්න පුළුවන්. ලිංගික සංසර්ගය, මුඛ සංසර්ගය හා ගුද සංසර්ගයේදී මේ රෝගය බෝවෙන්න ඉඩ තියෙනවා. නවතම වාර්තාවලට අනුව සමලිංගික ආශ්‍රය නිසා ලංකාවේ ඒඩ්ස් රෝගය පැතිර යන අවදානම ගොඩක් ඉහල ගිහින්. විශේෂයෙන්ම අදාළ පුද්ගලයා හර්පීස් වගේ රෝගයකින් පෙළෙනවා නම් දැනටමත් සැම තුවාල වෙලා නිසා  එච්.අයි.වී. වයිරසය ලේසියෙන්ම අසාදනය වෙන්න පුළුවන්.

ඊට අමතරව මත්ද්‍රව්‍ය වලට ඇබ්බැහි වුන එච්.අයි.වී. රෝගීන් භාවිතා කරන එන්නත් කටු මගින් මෙම රෝගය බෝවෙන්නත් පුළුවන්.

මවගෙන් තම කුස තුල ඉන්න දරුවාටත්, ආසාදිත මවක් මව් කිරිදිමෙනුත් මෙම රෝගය බෝවෙන්න පුළුවන්. නමුත්,කලින් මවගේ රෝගය හදුනා ගැනීමෙන් දරුවා ආසදිතයක් නොවී බේරගන්නත් දැන් හැකියාව තියෙනවා.

අසාදිත රෝගියකුගේ රුධිරය පරාවිලයනය මගිනුත් මෙම රෝගය පැතිරෙනවා.වෛද්‍ය කාමලිකා අබේරත්න මිය එවන් අවාසනාවන්ත ඉරණමකට මුහුණ දුන්න අයෙක්.

ආසදිතයකු භාවිතා කල රේසර්,බ්ලේඩ් හා දත් බුරුසු මගිනුත් මේ රෝගය බෝවෙන්න පුළුවන්.

 

එච්.අයි.වී. ආසාදනය වෙලා කියලා හදුනා ගන්නේ කොහොමද?

මේක දුනා ගන්න පුළුවන් එකම ක්‍රමය රුධිර පරීක්ෂණයක් කිරීමයි. ඉතින් යමෙක්ට කුමක් හෝ නිසා හිතෙනවා නම් මට ඒ රෝගය වැළදිලා කියලා වහාම රුධිර පරීක්ෂාවකට යොමු වෙන්න ඕන.

ඒ සදහා  කොලඹ මහ රෝහලට අනුබද්ධ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ලිංගාශ්‍රිත රෝග හා ඒඩ්ස් මර්දන වැඩසටහනට සහභාගී වෙන්න පුළුවන්, දැන් කොළඹ විතරක් නෙමෙයි කුරුණෑගල ,මහනුවර වගේ රෝහල වලිනුත් මේ රුධිර පරික්ෂාව නොමිලේම කරගන්න පුළුවන්.

ඒඩ්ස් රෝගය ගැන තියෙන මිත්‍යා මත

 ලංකාවේ මිනිස්සු හිතන් ඉන්නේ ඒඩ්ස් හුලගිනුත් බෝ වෙන්න පුළුවන් කියලා.එත්, ස්පර්ශ කිරීමකින්,සිපගැනීමෙන්,එකම වැසිකිලි භාවිතයෙන්,වැලද ගැනීමෙන් විතරක් නෙමයි එකම වීදුරුවෙන් වතුර බීවත් ඒඩ්ස් හැදෙන්නේ නැහැ.

මදුරුවන්ගෙන් වගේම අනිත් කෘමි සතුන්ගෙනුත් ඒඩ්ස් බෝවෙන්නේ නැහැ.

එච්.අයි.වී. අසාදනය වුනොත් එතනින් ඔක්කොම ඉවරයි කියලයි ලංකාවේ මිනිස්සු හිතන් ඉන්නේ.එත් දැන් විද්‍යාව ගොඩක් දියුණු නිසා එච්.අයි.වී. අසාදිතයෙක්ට පුළුවන් ගොඩක් කල් යනකම් එඩ්ස් රෝගයෙන් බේරිලා ඉන්න. ඉතින් එච්.අයි.වී. ධනාත්මකයි කියල සියදිවි හානි කරගන්න ඕන නැහැ.

ඒ වගේම තමයි,දැක්ක ගමන් කෙනෙක්ට ඒඩ්ස් ආසාදිතයි ලියන්න බැහැ.අනිවාර්යෙන්ම රුධිර පරීක්ශණයක් කරන්නම ඕන.

 

එච්.අයි.වී. ආසාදිතයෙක්ට දෙන්න පුළුවන් උපදෙස් මොනවද?

ආසාදිත රෝගියෙක් තමන් ගැන තමන් ලගින්ම ආශ්‍රය කරන අයට කියන්න ඕන. ඒ වගේම ලිංගාශ්‍රිත රෝග පිළිබද සායන කරන අය,පවුල් සංවිධාන සංගමය,ඒඩ්ස් රෝගය නිවාරණයට  සම්බන්ධ ස්වෙච්චා සංවිධාන වල අයගෙන් උපදෙස් ගන්නත් පුළුවන්.

තමන් එච්.අයි.වී. ආසදිතයෙක් නම් අන් ය හා ලිංගික ඇසුර නවත්වන්න ඕන. එන්නත් කටු හුවමාරුවත් එසේමයි.

දැනට ඒඩ්ස් රෝගය සම්පුර්ණයෙන් හොද කරන්න බෙහෙත් නැහැ. එත්, යම් තරමකින් එම රෝගය මර්ධනයට බෙහෙතක් හොයාගෙන තියෙනවා. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නිර්දේශය ලැබූ එම බෙහෙත truvada නමින් හැදින්වෙනවා.

අනාගතයේදී ඒඩ්ස් හොද කරන්න බෙහෙත් හොයා ගනීවි.නමුත් තාමත් ඒඩ්ස් කියන්නේ මාරාන්තික රෝගයක්. තාමත් බෙහෙත් හොයාගෙන නැති නිසා ඒඩ්ස් ගැන ඉගෙන ගෙන පුලුවන් තරමින් ඒ රෝගය නිවාරණයට කටයුතු කරන්න ඕන. ඒ වගේම එච්.අයි.වී. ආසාදිතයින් සමාජයෙන් කොන් නොකර සිටීමත් අත්‍යාවශ්‍යයි.

 

මුලාශ්‍ර: අන්තර්ජාලය ඇසුරිනි.

 

 

 

Post Author: Gayani Herath

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *